محيط است . » « 1 » سياست و اجتماع نظريات اخوان الصفا در زمينه‌هاى اجتماعى نيز جالب است : « تو قادر نيستى كه به تنهايى زندگى كنى ، جز آنكه زندگانيت با ناخوشى توأم باشد ، زندگى خوش را جز با يارى و همكارى اهل شهر و ملازمت قانون نخواهى يافت . اى برادر يقين بدان . . . زندگى جز به يارى صنايع مختلف فراهم نشود و يك نفر هرگز نتواند همهء آن صنايع را به‌خوبى فراگيرد ، چه عمر اندك است و صنايع بسيار . . . حكمت ، ايجاب مىكند كه جماعتى به صنعتها بپردازند و جماعتى به بازرگانى و جماعتى به ساختن بناها و جماعتى به تدبير سياسات و جماعتى به امر تعليم و تربيت و جماعتى به خدمتگزارى براى همه . . . » « 2 » . . . بدان كه جسد مورد سياست نفس است ، پس هر نفسى كه در سياست روح و جسمش چنان كه بايد رنج برد ، سياست و ادارهء خاندان و خادمان نيز برايش امكان يابد ، و هركس بتواند خاندان خود را با سيرتى عادلانه اداره كند ، مىتواند قبيله‌يى را اداره كند ، و آنكه بتواند قبيله‌يى را راه برد ، مىتواند زمام سياست مردم شهرى را به‌دست گيرد و آنكه بر اين كار توانا باشد ، تواند كه ناموس الهى را تدبير كند ، و آنكه به تدبير ناموس الهى قادر باشد امكان صعود به عالم افلاك يابد . . . » « 3 »

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 201 . ( 2 ) . حفا الفاخورى ، خليل الجر : تاريخ فلسفه در جهان اسلامى ، ترجمهء آيتى ، ص 234 . ( 3 ) . همان كتاب ، ص 236 .